ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΦΟΡΟΥΜ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ

Διαβάστε την ανακοίνωση - σχόλιο του Ελληνικού Φόρουμ Μεταναστών σχετικά με το νέο σχέδιο νόμου υπό δημόσια διαβούλευση «Προώθηση Πολιτικών Νόμιμης Μετανάστευσης»:

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Σχόλιο του Ελληνικού Φόρουμ Μεταναστών - ΕΦΜ για το σχέδιο νόμου «Προώθηση Πολιτικών Νόμιμης Μετανάστευσης» που βρίσκεται σε διαβούλευση έως τις 14 Ιανουαρίου 2026

Το Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών (ΕΦΜ), ως δευτεροβάθμιο όργανο εκπροσώπησης μεταναστευτικών και προσφυγικών συλλογικοτήτων στην Ελλάδα, και οι 44 μεταναστευτικές και προσφυγικές συλλογικότητες που το απαρτίζουν, παρακολουθούμε με ιδιαίτερη προσοχή το υπό δημόσια διαβούλευση σχέδιο νόμου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου με τίτλο «Προώθηση Πολιτικών Νόμιμης Μετανάστευσης».

Αναγνωρίζουμε ότι το σχέδιο νόμου επιχειρεί να απαντήσει σε υπαρκτές ανάγκες της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας, ιδίως στον τομέα της νόμιμης απασχόλησης και της κάλυψης ελλείψεων σε εργατικό δυναμικό. Θετικά αξιολογούμε τις ρυθμίσεις που αποσκοπούν στη μείωση της γραφειοκρατίας, στη μεγαλύτερη διάρκεια ισχύος των αδειών διαμονής, στην επιτάχυνση των διαδικασιών ανανέωσης, στη διευκόλυνση της πρόσβασης στη νόμιμη εργασία, καθώς και στην αντιμετώπιση διαχρονικών δυσλειτουργιών ως προς την έκδοση και ανανέωση αδειών διαμονής.

Ιδιαίτερη σημασία έχει για εμάς η έμφαση στην ένταξη μέσω της εργασίας και της επαγγελματικής κατάρτισης, καθώς και οι προβλέψεις για φοιτητές, σπουδαστές και εργαζόμενους υψηλής ειδίκευσης. Η κοινωνική συνοχή και η ουσιαστική ένταξη των μεταναστών και προσφύγων προϋποθέτουν σταθερό καθεστώς διαμονής, εργασιακά δικαιώματα και προοπτική ζωής με αξιοπρέπεια.

Παρά τα ανωτέρω, επισημαίνουμε ότι, και πάλι, οι απόπειρες επίλυσης των προβλημάτων που παρατηρούνται διαχρονικά, δεν αντιμετωπίζουν την πηγή του προβλήματος: Μια δαιδαλώδης νομοθεσία που προξενεί τις γραφειοκρατικές δυσλειτουργίες και ταυτόχρονα η ανεπάρκεια -και συχνά, όπως πρόσφατα, η ανυπαρξία εναλλακτικών διεξόδων τακτοποίησης της διαμονής μεταναστών στη χώρα.

Δυστυχώς για ακόμα μία φορά εκφράζουμε τις σοβαρές ανησυχίες μας για διατάξεις του νομοσχεδίου που ενδέχεται να πλήξουν θεμελιώδη δικαιώματα και να επιβαρύνουν δυσανάλογα ευάλωτες ομάδες μεταναστών και προσφύγων.

Ειδικότερα, η ευρεία και ασαφής ποινικοποίηση της «συνδρομής» προς παράτυπα διαμένοντες, χωρίς ρητές ανθρωπιστικές εξαιρέσεις, δημιουργεί τον κίνδυνο ποινικοποίησης της αλληλεγγύης, των οικογενειακών δεσμών και της κοινωνικής υποστήριξης. Η πρόβλεψη απώλειας καθεστώτος νομιμότητας για νόμιμα διαμένοντες μετανάστες βάσει γενικών και αόριστων κριτηρίων αντιβαίνει στην αρχή της αναλογικότητας και ενδέχεται να οδηγήσει σε αυθαίρετες πρακτικές.

Αντίστοιχα, η περαιτέρω αυστηροποίηση των ποινών για τη διακίνηση μεταναστών δεν φαίνεται να συνοδεύεται από τεκμηριωμένη αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς της. Η εμπειρία δείχνει ότι τα οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα δεν αντιμετωπίζονται πρωτίστως με την αύξηση των ποινών, αλλά με στοχευμένες πολιτικές πρόληψης, διεθνή συνεργασία και νόμιμες οδούς μετανάστευσης.

Παραμένει δε αντίθετη προς τις στοχεύσεις του νομοσχεδίου για τη διευκόλυνση της ένταξης των μεταναστών στη χώρα, η κατάργηση της διάταξης περί χορήγησης άδειας διαμονής υπό όρους σχολικής παρακολούθησης σε ασυνόδευτα ανήλικα που ενηλικιώνονται.

Επιπλέον, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το πλαίσιο που αφορά τις οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών. Ενώ η διαφάνεια και η λογοδοσία αποτελούν αναγκαία στοιχεία, το νομοσχέδιο υιοθετεί μια γενικευμένη προσέγγιση καχυποψίας απέναντι στις ΜΚΟ, οι οποίες διαχρονικά καλύπτουν κρίσιμα κενά στην υποστήριξη μεταναστών και προσφύγων. Η αυστηροποίηση των κυρώσεων, χωρίς σαφή διάκριση μεταξύ παράνομης δράσης και νόμιμου ανθρωπιστικού έργου, κινδυνεύει να περιορίσει ουσιαστικά τον χώρο δράσης της Κοινωνίας των Πολιτών.

Τέλος, επισημαίνουμε ότι από το σχέδιο νόμου απουσιάζει οποιαδήποτε ουσιαστική πρόβλεψη για τη συμμετοχή των ίδιων των μεταναστών και προσφύγων στη διαμόρφωση, εφαρμογή και αξιολόγηση των πολιτικών που τους αφορούν. Η μεταναστευτική πολιτική δεν μπορεί να είναι βιώσιμη χωρίς τη φωνή και την ενεργή συμμετοχή των άμεσα ενδιαφερόμενων.

Το Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών καλεί το Υπουργείο:

• να επανεξετάσει το συνολικό πλαίσιο της μεταναστευτικής νομοθεσίας με κατεύθυνση την απλοποίησή του, και ταυτόχρονα, τη δημιουργία ενός πάγιου συστήματος επαναφοράς στη νομιμότητα
• να επαναδιατυπώσει τις διατάξεις περί «συνδρομής» με σαφείς ανθρωπιστικές εξαιρέσεις,
• να διασφαλίσει την αναλογικότητα των προβλεπόμενων ποινών,
  να ενισχύσει τον θεσμικό διάλογο με τις μεταναστευτικές κοινότητες και την κοινωνία των πολιτών,
• και να ενσωματώσει ουσιαστικές εγγυήσεις προστασίας θεμελιωδών δικαιωμάτων, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.

Μια αποτελεσματική μεταναστευτική πολιτική οφείλει να συνδυάζει τη νομιμότητα με τη δικαιοσύνη, την ασφάλεια με τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και την οικονομική ανάπτυξη με την κοινωνική συνοχή.

Αθήνα, 09 Ιανουαρίου 2026

Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών (ΕΦΜ)*

*Τα μέλη του Ελληνικού Φόρουμ Μεταναστών:

ΑΦΡΙΚΗ:
Σύλλογος Καμερουνέζων Ελλάδας
Κονγκολέζικη Κοινότητα της Ελλαδας
Κονγκολέζικη Κοινότητα Μπραζαβίλ
Αιθιοπικό Κοινωνικό - Πολιτιστικό Κέντρο "Αιθίοψ"
Ένωση Εργαζομένων Αιθιόπων Ελλάδας
Κοινότητα Γκάνας στην Ελλάδα
Κοινότητα Γκάμπιας στην Ελλάδα
Κοινότητα Πολιτών Γουϊνέας στην Ελλάδα
Κενυατική Κοινότητα Ελλάδας
Σύλλογος Νιγηριανών Γυναικών Ελλάδας
Νιγηριανή Κοινότητα στην Ελλάδα
Σύλλογος Σενεγαλέζων στην Αθήνα DIAMM AK TERANGA 
Ένωση Σιέρα Λεόνε στην Ελλάδα
Τανζανική Κοινότητα Ελλάδας
Κοινότητα Ζανζιβάρης στην Ελλάδα
Κοινότητα Μπουρούντι στην Ελλάδα
Ιβοριανή Κοινότητα Ελλάδας
Αφρικανικό Δίκτυο Ελλάδος
Οργάνωση Ενωμένων Γυναικών της Αφρικής

ΑΣΙΑ:
Κοινότητα Αφγανών Μεταναστών και Προσφύγων στην Ελλάδα
Κοινότητα Μπαγκλαντεσιανών Ελλάδας
Πακιστανική Κοινότητα Ελλάδας
Ελληνοπακιστανικός Σύλλογος Ελλάδας
Λέσχη Πακιστανών Δημοσιογράφων Ελλάδας

ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ:
Αλβανική Κοινότητα στην Ελλάδα
Σύνδεσμος Αλβανίδων Γυναικών στην Ελλάδα
Γεωργιανό Πολιτιστικό Κέντρο "Καύκασος"
Κοινότητα "Ουκρανο-Ελληνική Σκέψη"
Κοινότητα των Ουκρανών στην Ελλάδα «Η γη του πελαργού»
Ένωση της Ουκρανικής Διασποράς στην Ελλάδα
Σύλλογος Ενίσχυσης και Προβολής Πολιτιστικής Κληρονομιάς "ΤΡΕΜΠΙΤΑ"
Ουκρανικό Μορφωτικό Πολιτιστικό κέντρο "Μπερεγινια"
Ένωση Ουκρανών Γυναικών

ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ:
Ένωση Αιγυπτίων Εργαζομένων στην Ελλάδα El Rapta
Ένωση Παλαιστινίων Εργαζομένων στην Ελλάδα
Κοινότητα Σομαλίας στην Ελλάδα
Ελληνο-σουδανικός Σύνδεσμος Φιλίας
Σουδανική Κοινότητα
Στέγη Σύρων Ελλάδας

ΑΛΛΟΙ:
Δίκτυο Συνεργασίας για την Μετανάστρια "Δήμητρα"
Κοινσεπ ΠΗΓΗ
Ελαχέ Πενχάν (Γυναίκες από Αφγανιστάν και Ιράν)
Μαχντία Πολιτιστικό Κέντρο
ΛΟΑΤΚΙ Ομάδα Προσφύγων